สุนัขตับอ่อนอักเสบ อาการเป็นอย่างไร? อาเจียน เบื่ออาหาร ปวดท้อง อย่ามองข้าม

น้องหมาอาเจียนหลังจากกินของมันๆ แล้วเริ่มซึม ไม่อยากกินอาหาร หรือมีท่าทางเหมือนปวดท้อง หลายคนอาจคิดว่าเป็นเพียงอาการอาหารไม่ย่อยหรือกินอะไรผิดสำแดง แต่หนึ่งในโรคที่ควรระวังคือ “ภาวะตับอ่อนอักเสบในสุนัข” (Canine Pancreatitis) ซึ่งมีความรุนแรงได้ตั้งแต่อาการเล็กน้อยไปจนถึงเกิดภาวะแทรกซ้อนที่กระทบหลายระบบของร่างกาย

ตับอ่อนอักเสบเป็นหนึ่งในโรคของตับอ่อนที่พบได้ในสุนัขและแมว โดยการวินิจฉัยไม่ได้อาศัยอาการหรือผลตรวจเพียงอย่างเดียว แต่ต้องพิจารณาประวัติ อาการ ผลตรวจเลือด รวมถึงการตรวจทางภาพวินิจฉัยร่วมกัน

ตับอ่อนของสุนัขทำหน้าที่อะไร?

ตับอ่อนเป็นอวัยวะที่อยู่บริเวณช่องท้องและมีหน้าที่สำคัญหลายอย่าง โดยเฉพาะการสร้างเอนไซม์สำหรับช่วยย่อยอาหาร รวมถึงมีส่วนในการสร้างฮอร์โมนอย่างอินซูลินและกลูคากอนเพื่อควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด

เมื่อเกิดภาวะตับอ่อนอักเสบ เอนไซม์ที่เกี่ยวข้องกับการย่อยอาหารอาจถูกกระตุ้นผิดตำแหน่งและเกิดกระบวนการอักเสบภายในตับอ่อน ส่งผลให้เนื้อเยื่อบริเวณนั้นได้รับความเสียหาย และในกรณีรุนแรง การอักเสบอาจส่งผลต่อระบบอื่นของร่างกายได้

อาการสุนัขตับอ่อนอักเสบที่เจ้าของควรสังเกต

อาการของสุนัขแต่ละตัวอาจไม่เหมือนกัน บางตัวแสดงอาการชัดเจน แต่บางตัวอาจมีเพียงอาการซึมหรือกินอาหารน้อยลง

อาการที่สามารถพบได้

• เบื่ออาหาร หรือไม่ยอมกินอาหาร
• อาเจียน หรืออาเจียนซ้ำหลายครั้ง
• ซึม อ่อนแรง ไม่ค่อยเล่น
• ปวดหรือไม่สบายบริเวณช่องท้อง
• ท้องเสีย
• มีภาวะขาดน้ำ
• ไม่อยากให้จับบริเวณท้อง
• ยืนหรือเปลี่ยนท่าทางผิดปกติเพราะไม่สบายท้อง

ในสุนัขที่มีอาการรุนแรง อาจพบภาวะแทรกซ้อน เช่น การทำงานล้มเหลวของอวัยวะหนึ่งระบบหรือหลายระบบได้ ดังนั้น หากน้องอาเจียนต่อเนื่อง ซึมมาก ไม่กินอาหาร หรือมีอาการปวดท้องชัดเจน ไม่ควรรอดูอาการเป็นเวลานาน

สุนัขตับอ่อนอักเสบเกิดจากอะไร?

ความจริงคือ สุนัขที่เป็นตับอ่อนอักเสบจำนวนมากไม่สามารถระบุสาเหตุที่แน่ชัดได้

อย่างไรก็ตาม มีปัจจัยบางอย่างที่พบว่ามีความสัมพันธ์กับความเสี่ยง เช่น การกินอาหารที่ไม่เหมาะสมหรืออาหารมันในปริมาณมาก ระดับไตรกลีเซอไรด์ในเลือดสูง โรคบางชนิด ความผิดปกติของต่อมหมวกไต การได้รับยาบางกลุ่ม รวมถึงภาวะบาดเจ็บรุนแรง

สุนัขบางสายพันธุ์ เช่น Miniature Schnauzer ถูกพบว่ามีแนวโน้มเกิดภาวะตับอ่อนอักเสบมากกว่าบางสายพันธุ์ โดยเฉพาะในสุนัขที่มีปัญหาไขมันในเลือดสูง

อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่าสุนัขที่กินอาหารมันเพียงครั้งเดียวจะต้องเกิดโรค หรือสุนัขสายพันธุ์อื่นจะไม่สามารถเป็นได้ เจ้าของจึงควรพิจารณาจากอาการและสุขภาพโดยรวมมากกว่าการประเมินจากปัจจัยใดปัจจัยหนึ่ง

กินของมันแล้วอาเจียน = ตับอ่อนอักเสบหรือไม่?

ไม่เสมอไป

อาการอาเจียนสามารถเกิดได้จากหลายสาเหตุ ไม่ว่าจะเป็นอาหารไม่เหมาะสม ลำไส้อักเสบ การกินสิ่งแปลกปลอม โรคตับ โรคไต การติดเชื้อ หรือโรคอื่น ๆ ในระบบทางเดินอาหาร

ดังนั้น แม้อาการอาเจียนร่วมกับประวัติกินอาหารมันอาจทำให้สงสัยภาวะตับอ่อนอักเสบได้ แต่ไม่สามารถใช้ยืนยันโรคได้โดยตรง

สัตวแพทย์ตรวจตับอ่อนอักเสบอย่างไร?

การวินิจฉัยมักต้องพิจารณาหลายส่วนร่วมกัน เช่น

1. ซักประวัติและตรวจร่างกาย

ซักประวัติเรื่องอาหารที่กินในช่วงที่ผ่านมา ความถี่ของการอาเจียน อาการท้องเสีย ยาที่ได้รับ โรคประจำตัว รวมถึงตรวจภาวะขาดน้ำและอาการเจ็บบริเวณช่องท้อง

2. ตรวจเลือด

การตรวจเลือดช่วยประเมินสุขภาพโดยรวม ภาวะอักเสบ ความผิดปกติของอวัยวะอื่น รวมถึงอาจมีการตรวจค่า pancreatic lipase ที่เกี่ยวข้องกับตับอ่อน

อย่างไรก็ตาม ผลตรวจเพียงชนิดเดียวไม่ควรถูกใช้ในการวินิจฉัยตับอ่อนอักเสบโดยลำพัง

3. อัลตราซาวด์ช่องท้อง

การอัลตราซาวด์สามารถช่วยประเมินลักษณะของตับอ่อน รวมถึงอวัยวะอื่นในช่องท้อง และช่วยแยกโรคที่มีอาการใกล้เคียงกัน

สุนัขตับอ่อนอักเสบรักษาอย่างไร?

แนวทางการรักษาขึ้นอยู่กับความรุนแรงและสภาพของสุนัขแต่ละตัว โดยการดูแลหลักอาจประกอบด้วย

• ให้สารน้ำเพื่อแก้ไขภาวะขาดน้ำ
• ควบคุมอาการคลื่นไส้และอาเจียน
• ให้ยาเพื่อลดความเจ็บปวด
• ดูแลด้านโภชนาการ
• รักษาโรคหรือปัจจัยเสี่ยงที่พบร่วมกัน
• เฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนในรายที่มีอาการรุนแรง

ปัจจุบันไม่ได้แนะนำให้งดอาหารเป็นเวลานานกับผู้ป่วยทุกราย การงดอาหารทางปากมักพิจารณาเฉพาะในกรณีที่ยังอาเจียนอย่างรุนแรงแม้ได้รับการควบคุมอาการแล้ว โดยแนวทางการดูแลจะต้องปรับตามสภาพของผู้ป่วยแต่ละตัว

สำหรับสุนัขที่เป็นตับอ่อนอักเสบ การจัดการอาหารโดยเฉพาะการควบคุมปริมาณไขมันเป็นส่วนสำคัญของการดูแล แต่ควรเลือกอาหารตามคำแนะนำของสัตวแพทย์และภาวะสุขภาพของน้องแต่ละตัว

ตับอ่อนอักเสบหายแล้วกลับมาเป็นซ้ำได้ไหม?

สามารถเกิดขึ้นได้ โดยเฉพาะหากยังมีปัจจัยเสี่ยงเดิมอยู่ หรือเป็นภาวะตับอ่อนอักเสบเรื้อรัง

ในบางราย การอักเสบเรื้อรังอาจสัมพันธ์กับภาวะแทรกซ้อน เช่น ภาวะตับอ่อนผลิตเอนไซม์ย่อยอาหารไม่เพียงพอ (Exocrine Pancreatic Insufficiency: EPI) หรือโรคเบาหวาน จึงควรมีการติดตามอาการตามคำแนะนำของสัตวแพทย์

เมื่อไหร่ควรพาสุนัขไปโรงพยาบาล?

ควรพาน้องมาตรวจหากพบว่าอาเจียนซ้ำหลายครั้ง ไม่ยอมกินอาหาร ซึมลงอย่างเห็นได้ชัด ปวดท้อง ท้องเสียร่วมกับอ่อนแรง หรือกินน้ำและอาหารไม่ได้

โดยเฉพาะสุนัขที่มีอาการหลายอย่างเกิดขึ้นพร้อมกัน ไม่ควรสรุปเองว่าเป็นเพียง “อาหารไม่ย่อย” เพราะอาการในระยะแรกของโรคทางเดินอาหารหลายชนิดสามารถคล้ายกันได้

สรุป

สุนัขตับอ่อนอักเสบ เป็นภาวะที่มีระดับความรุนแรงแตกต่างกัน อาการสำคัญที่พบได้ ได้แก่ อาเจียน เบื่ออาหาร ซึม ปวดท้อง ท้องเสีย และภาวะขาดน้ำ โดยเฉพาะเมื่อน้องมีอาการต่อเนื่องหรืออาการหลายอย่างเกิดร่วมกัน ควรเข้ารับการตรวจเพื่อหาสาเหตุ

การวินิจฉัยที่ถูกต้องต้องพิจารณาทั้งประวัติ อาการ ผลตรวจเลือด และการตรวจทางภาพวินิจฉัยร่วมกัน เพื่อวางแผนดูแลให้เหมาะสมกับสัตว์เลี้ยงแต่ละตัว

โรงพยาบาลสัตว์เว็ทวิลล์มี ศูนย์ทางเดินอาหารและต่อมไร้ท่อ รวมถึงบริการตรวจวินิจฉัยและอัลตราซาวด์ เพื่อช่วยประเมินความผิดปกติของระบบทางเดินอาหารและอวัยวะภายในของสัตว์เลี้ยง