โรคฉี่หนูในสุนัข อันตรายหลังลุยน้ำท่วม น้ำขังที่ดูธรรมดาอาจมีเชื้อ

น้ำท่วมผ่านไป แต่อันตรายบางอย่างอาจยังอยู่

หลังฝนตกหนักหรือน้ำท่วม เจ้าของน้องหมา หลายคนอาจกังวลเรื่องบาดแผลหรือโรคผิวหนัง แต่มีอีกหนึ่งโรคที่ควรระวัง คือ โรคเลปโตสไปโรสิส หรือ Leptospirosis ซึ่งหลายคนรู้จักในชื่อ “โรคฉี่หนู”

ช่วงปลายเดือนกันยายน 2569 กรมควบคุมโรคของไทยออกคำเตือนให้ประชาชนเฝ้าระวังโรคนี้โดยเฉพาะในบริเวณฝนตก น้ำท่วมขัง และพื้นที่ชื้นแฉะ โดยข้อมูล ในคน ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม–23 กันยายน 2569 พบผู้ป่วย 3,303 ราย และเสียชีวิต 46 ราย Department of Disease Control

ตัวเลขดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าสุนัขมีจำนวนผู้ป่วยเท่ากัน แต่สะท้อนว่าช่วงปลายฝนและพื้นที่น้ำท่วมเป็นสภาพแวดล้อมที่ควรให้ความสำคัญกับเชื้อ Leptospira มากขึ้น

โรคฉี่หนูในสุนัขเกิดจากอะไร?

Leptospirosis เกิดจากเชื้อแบคทีเรียในกลุ่ม Leptospira

สัตว์หลายชนิดสามารถมีเชื้อและปล่อยเชื้อออกมากับปัสสาวะ เช่น สัตว์ฟันแทะ สัตว์ป่า ปศุสัตว์ รวมถึงสุนัขบางตัว

เชื้อสามารถปนเปื้อนอยู่ในน้ำขัง ดิน โคลน หรือแหล่งน้ำต่าง ๆ และเข้าสู่ร่างกายสุนัขผ่านเยื่อบุหรือผิวหนังที่มีบาดแผลและรอยถลอก

สภาพแวดล้อมที่อบอุ่นและเปียกชื้นเหมาะต่อการอยู่รอดของเชื้อ และช่วงฝนตกหนักสามารถเพิ่มโอกาสการปนเปื้อนในแหล่งน้ำได้ Merck Veterinary Manual

ไม่ต้องเจอหนูโดยตรงก็เสี่ยงได้

ชื่อ “โรคฉี่หนู” อาจทำให้เข้าใจว่าต้องถูกหนูกัดหรือสัมผัสหนูเท่านั้นถึงจะติดโรค แต่ในความเป็นจริง สุนัขสามารถสัมผัสเชื้อผ่าน น้ำหรือดินที่ปนเปื้อนปัสสาวะของสัตว์ที่มีเชื้อ ได้

ตัวอย่างเช่น การดื่มน้ำจากแอ่งน้ำ การเดินผ่านบริเวณน้ำท่วม การลงเล่นในคลองหรือบ่อน้ำ หรือสัมผัสดินชื้นที่มีการปนเปื้อน

ดังนั้นสุนัขที่อาศัยอยู่ในเมืองก็ไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีความเสี่ยง

อาการโรคฉี่หนูในสุนัขเป็นอย่างไร?

ความยากของโรคนี้คืออาการในช่วงแรกอาจไม่จำเพาะ และคล้ายกับโรคอื่นหลายโรค

สุนัขอาจเริ่มจากซึม เบื่ออาหาร อาเจียน อ่อนแรง หรือมีไข้

เมื่อโรครุนแรงขึ้น เชื้อสามารถส่งผลต่อไตและตับ ทำให้มีภาวะไตบาดเจ็บเฉียบพลัน ปัสสาวะมากหรือน้อยผิดปกติ ภาวะขาดน้ำ หรือมีตัวและตาเหลืองได้

ในบางรายอาจพบอาการปวดกล้ามเนื้อ สั่น ไม่อยากเคลื่อนไหว มีเลือดออกผิดปกติ หรือมีปัญหาระบบทางเดินหายใจ Merck Veterinary Manual

ดังนั้นหากน้องเพิ่งสัมผัสพื้นที่น้ำท่วมและเริ่มมีอาการผิดปกติ ควรแจ้งประวัติการสัมผัสน้ำหรือพื้นที่เสี่ยงให้สัตวแพทย์ทราบด้วย

ถ้าน้องเพิ่งลุยน้ำท่วม แต่ยังไม่มีอาการ ต้องทำอย่างไร?

ไม่จำเป็นต้องตกใจว่าสุนัขทุกตัวที่ลุยน้ำจะติดโรคฉี่หนู แต่ควรลดการสัมผัสเพิ่มเติมและเฝ้าสังเกตอาการ

ล้างเท้าและตัวด้วยน้ำสะอาด เช็ดให้แห้ง ไม่ปล่อยให้น้องเลียน้ำสกปรกจากขนหรือเท้า และหลีกเลี่ยงการพาไปดื่มน้ำหรือเล่นในแหล่งน้ำขัง

หากมีบาดแผลหรือมีประวัติสัมผัสพื้นที่เสี่ยงมาก ควรปรึกษาสัตวแพทย์เพื่อประเมินความเสี่ยงแทนการซื้อยาปฏิชีวนะให้เอง

โรคฉี่หนูสามารถป้องกันด้วยวัคซีนได้ไหม?

มีวัคซีนสำหรับสุนัขที่ช่วยป้องกันเชื้อ Leptospira บางสายพันธุ์ โดยวัคซีนสามารถลดความเสี่ยงต่อการป่วยรุนแรงและลดการขับเชื้อออกทางปัสสาวะได้ แต่ไม่สามารถครอบคลุม Leptospira ทุกสายพันธุ์ที่มีอยู่

สัตวแพทย์จึงควรเป็นผู้ประเมินว่าควรได้รับวัคซีนแบบใดและมีตารางกระตุ้นอย่างไรตามความเสี่ยงของสัตว์แต่ละตัว Merck Veterinary Manual

โรคนี้ติดต่อจากสัตว์สู่คนได้

Leptospirosis เป็น โรคติดต่อระหว่างสัตว์และคน หรือ Zoonotic disease

หากสัตวแพทย์สงสัยหรือวินิจฉัยว่าสุนัขติดเชื้อ เจ้าของควรหลีกเลี่ยงการสัมผัสปัสสาวะโดยตรง สวมถุงมือขณะทำความสะอาด และล้างมือหลังสัมผัสสัตว์หรือสิ่งปนเปื้อน Merck Veterinary Manual

อย่ารอให้อาการชัดเจน

จุดสำคัญของโรคฉี่หนูคืออาการช่วงแรกอาจดูคล้ายอาการป่วยทั่วไป แต่สามารถกระทบไต ตับ และอวัยวะหลายระบบได้

หากสุนัขเพิ่งผ่านพื้นที่น้ำท่วม น้ำขัง หรือดื่มน้ำจากแหล่งที่ไม่สะอาด แล้วเริ่มซึม ไม่กินอาหาร อาเจียน หรือมีการปัสสาวะผิดปกติ ควรเข้ารับการตรวจโดยเร็ว